فرق اصلی در یک نگاه
ABS، یعنی سامانهٔ ضدقفل ترمز، برای جلوگیری از قفل‌شدن چرخ هنگام ترمزگیری طراحی شده است. CBS، یعنی ترمز ترکیبی، با استفاده از یک اهرم یا پدال، بخشی از ترمزگیری را بین چرخ جلو و عقب تقسیم می‌کند. CBS به‌تنهایی ضدقفل نیست.
اگر دو موتور مشابه را برای خرید بررسی می‌کنید، وجود ABS سالم را یک امتیاز مهم ایمنی بدانید. اما قبل از مقایسهٔ قیمت، مشخص کنید این سامانه روی کدام چرخ‌ها کار می‌کند و آیا همان نسخهٔ عرضه‌شده به شما آن را دارد.
ABS چه کاری انجام می‌دهد؟
قفل‌شدن چرخ یعنی هنگام ترمزگیری، چرخ از چرخیدن بازبماند، درحالی‌که موتور هنوز حرکت می‌کند. ABS با حسگرهایی که سرعت چرخ را می‌سنجند، خطر قفل‌شدن را تشخیص می‌دهد و فشار ترمز را تنظیم می‌کند. هدف، حفظ چرخش چرخ و کمک به پایداری موتور است.
این کمک به‌خصوص هنگام ترمز شدید یا روی سطح لغزنده اهمیت پیدا می‌کند. بااین‌حال، ABS تضمین نمی‌کند موتور در هر شرایطی زمین نخورد یا در فاصلهٔ ثابتی متوقف شود. سرعت، وضعیت مسیر و لاستیک همچنان در نتیجهٔ ترمزگیری نقش دارند.
CBS چه کاری انجام می‌دهد؟
در بسیاری از موتورسیکلت‌ها، ترمز جلو و عقب جداگانه کنترل می‌شوند. CBS این دو را به هم مرتبط می‌کند. برای نمونه، در بعضی اسکوترها با گرفتن اهرم ترمز عقب، مقداری ترمز جلو هم اعمال می‌شود. سازوکار دقیق را باید از دفترچهٔ همان موتور بخوانید.
این سیستم به استفادهٔ هماهنگ‌تر از ترمز دو چرخ کمک می‌کند. اما داشتن CBS به این معنی نیست که دیگر نیازی به کار با ترمز جلو ندارید؛ هوندا در توضیح این سیستم، استفادهٔ درست از هر دو ترمز را همچنان ضروری می‌داند.
جدول تفاوت ABS و CBS
برای دیدن همهٔ ستون‌ها، جدول را افقی بکشید.
| پرسش | ABS؛ ضدقفل | CBS؛ ترکیبی |
|---|---|---|
| کار اصلی چیست؟ | کنترل خطر قفل‌شدن چرخ هنگام ترمزگیری. | مرتبط‌کردن ترمز جلو و عقب. |
| ضدقفل است؟ | بله؛ روی چرخ‌هایی که سامانه آن‌ها را پوشش می‌دهد. | به‌تنهایی خیر. |
| چه چیزی را هنگام خرید بپرسید؟ | روی یک چرخ کار می‌کند یا هر دو؟ | کدام اهرم یا پدال، ترمز دو چرخ را فعال می‌کند؟ |
| می‌توانند با هم وجود داشته باشند؟ | بله؛ برخی سیستم‌ها هر دو قابلیت را دارند. | بله؛ وجود یکی، نبود دیگری را ثابت نمی‌کند. |
این جدول کار دو سامانه را مقایسه می‌کند؛ رتبه‌بندی ترمز تمام مدل‌های بازار نیست.
تک‌کاناله و دوکاناله یعنی چه؟
ABS تک‌کاناله در سیستم‌های رایج موتورسیکلت فقط ترمز چرخ جلو را کنترل می‌کند. ABS دوکاناله برای هر دو چرخ جلو و عقب عملکرد ضدقفل دارد. بنابراین عبارت «ABS دارد» به‌تنهایی توضیح کاملی نیست.
دوکاناله را با «دو چرخ دیسکی» اشتباه نگیرید. دیسک، صفحهٔ فلزی کنار چرخ است که ترمز روی آن عمل می‌کند؛ تعداد دیسک‌ها، وجود سامانهٔ ضدقفل را ثابت نمی‌کند. در مشخصات و دفترچه، نام ABS و چرخ‌های تحت پوشش آن را جدا بررسی کنید.
آیا ABS همیشه موتور را زودتر متوقف می‌کند؟
خیر. هدف اصلی ABS جلوگیری از قفل‌شدن چرخ است و نمی‌توان برای همهٔ موتورها و مسیرها، کوتاه‌ترشدن فاصلهٔ توقف را تضمین کرد. در بعضی شرایط هم ممکن است فاصلهٔ توقف بیشتر شود.
پس اگر فروشنده می‌گوید «این موتور با ABS نصف فاصله ترمز می‌کند»، از او مدرک آزمون با شرایط روشن بخواهید. بدون دانستن مدل، سرعت، لاستیک و سطح مسیر، چنین عددی راهنمای قابل‌اتکایی برای خرید نیست.
قبل از خرید، این چهار سؤال را بپرسید
- مدل، سال و تیپ دقیق چیست؟ تیپ یعنی نسخهٔ یک مدل با تجهیزات مشخص. مشخصات یک نسخهٔ خارجی را به تمام نمونه‌های بازار ایران تعمیم ندهید.
- سامانهٔ ضدقفل روی چرخ جلو است یا هر دو چرخ؟ پاسخ باید در مشخصات معتبر همان نسخه یا دفترچه روشن باشد.
- اگر CBS دارد، روش کار با اهرم‌ها و پدال در دفترچه چیست؟ از روی توضیح یک مدل دیگر، روش استفاده را حدس نزنید.
- در نمونهٔ کارکرده، وضعیت چراغ هشدار ABS و سلامت سیستم چگونه بررسی شده است؟ بررسی آن را پیش از پرداخت به تعمیرکار مورد اعتماد بسپارید.
در موتور کارکرده، برچسب ABS کافی نیست
چراغ هشدار ABS را طبق دفترچهٔ همان مدل بررسی کنید. روشن‌شدن و خاموش‌شدن عادی آن می‌تواند به شرایط شروع حرکت وابسته باشد؛ برای همهٔ موتورها یک زمان یا سرعت ثابت در نظر نگیرید. اگر رفتار چراغ با دفترچه مطابقت ندارد، علت باید بررسی شود.
برای امتحان‌کردن ABS، ترمز شدید در خیابان انجام ندهید. هدف شما هنگام خرید، گرفتن نتیجهٔ بررسی فنی است. برای آماده‌کردن بازدید، چک‌لیست خرید موتور کارکرده را ببینید.
برای ABS بیشتر هزینه کنیم؟
پیشنهاد ما این است که در مقایسهٔ دو گزینهٔ مشابه و سالم، ABS را در اولویت تجهیزات ایمنی بگذارید. سپس اختلاف قیمت را کنار تناسب موتور با نیاز شما، وضعیت فنی و هزینهٔ نگهداری بسنجید.
بودجهٔ کلاه کاسکت مناسب و رسیدگی ضروری را هم نگه دارید. موتور کارکرده‌ای که ABS دارد ولی وضعیت فنی آن روشن نیست، صرفاً با داشتن این نام به انتخاب مطمئن تبدیل نمی‌شود. برای مقایسهٔ مبلغ خرید و خرج اولیه، راهنمای موتور صفر یا کارکرده را بخوانید.
حالا مشخصات گزینه‌های خود را بررسی کنید
برای نمونه، اگر پالس NS200 و آپاچی ۲۰۰ در فهرست خرید شما هستند، بخش ترمز و توضیح نسخهٔ هرکدام را در صفحات زیر ببینید. این نام‌ها به‌تنهایی داشتن ABS یا نوع آن را ثابت نمی‌کنند.
پس از مشخص‌کردن تجهیزات، مقایسهٔ پالس و آپاچی را هم بخوانید تا تفاوت‌های دیگر از تصمیم شما جا نمانند.
صفحهٔ مشخصات پالس و آپاچی
منابع و تاریخ بررسی
منابع در ۱۸ مهر ۱۴۰۵ بررسی شدند: معرفی ترمزهای پیشرفتهٔ هوندا، پرسش‌وپاسخ هوندا دربارهٔ ABS و ترمز ترکیبی، توضیح بوش دربارهٔ ABS موتورسیکلت و دفترچهٔ هوندا PCX مدل ۲۰۲۲، بخش ترمز و چراغ هشدار. دفترچهٔ PCX برای بررسی توضیح کارکرد و هشدارها استفاده شده است؛ مشخصات آن به مدل‌های دیگر یا تمام نسخه‌های ایران تعمیم داده نمی‌شود. این مقاله گزارش تست ترمز یک موتور مشخص نیست.
